Ruin bar – Romkocsma – Harabe Yıkıntı Bar : Budapeşte’ye özgü popüler ve eşsiz bir bar kültürü konsepti .
Ruin bar kültürü, 2000’li yılların başlarında, özellikle Budapeşte’nin tarihi Yahudi Mahallesi 7. bölgede ortaya çıkmış,
II. Dünya Savaşı sırasında büyük hasar gören ve komünist dönemde ihmal edilen bu bölgedeki binaların çoğu harabe halindeymiş, çoğu mülk sahipsiz ve boş duruyormuş. 2002 yılında bir grup girişimci ve sanatçı, bu boş ve ucuz alanları değerlendirerek, gençlere ve sanatçılara hitap eden, alternatif bir sosyal mekan yaratma fikriyle yola çıkmış.
Szimpla Kert, bu kültürün kurucusu ve ilk örneği olarak kabul edilir. Başlangıçta film stüdyosu olarak kullanılan bir bina, daha sonra bir bar haline getirildi.
Ruin barlar, adından da anlaşılacağı gibi, terk edilmiş, harap durumdaki binaların, eski apartman avlularının veya kullanılmayan fabrika alanlarının barlara ve sosyal mekanlara dönüştürülmesiyle oluşturulan yerler. Birbiriyle alakasız eski mobilyalar, ikinci el dükkanlarından toplanmış eşyalar, grafitiler, retro ışıklandırmalarla kasıtlı olarak salaş, düzensiz ve sanatsal bir hava yaratılır.
Szimpla Kert’in başarısı, bölgedeki diğer girişimcileri de benzer mekanlar açmaya teşvik etmiş ve bu barlar hızla popülerlik kazanıpı, Budapeşte’nin gece hayatının merkezi haline gelmiş.
Budapeşte’deki Ruin Barlar ;
Benim bildiğim Ekim 2025 için konuşursak açık yaklaşık 20 tane ruin bar var, eskiden bu ruin barların sayısı daha fazlaymış ve maalesef kendine haz vibe’a sahip ruin barların sayısı gün geçtikçe azalıyor ve kapanan ikonik mekanların yerini tam olarak aynı ruhta yeni açılanlar almıyor.
- Szimpla Kert: Ruin bar kültürünün doğduğu yerdir. 2002 yılında, Kazinczy Sokağı’ndaki terk edilmiş bir fabrika binasının avlusunda açılmış ve bu konseptin temelini atmış.
- Fogas Ház: 2009’da tek odalı bir ruin bar olarak başlamış, daha sonra açık hava alanı Fogaskert’i de eklemiştir.
- Instant: Fogas’tan bir yıl önce açılmış. Geceleri popüler bir dans kulübüne dönüşen, masalsı bir dekorasyonu olan ilk ruin barlardan biri.
- Instant-Fogas : 2017 yılında, iki popüler ruin bar olan Instant ve Fogas Ház’ın birleşmesiyle oluşmuş. Instant Fogas, Budapeşte’nin en büyük harabe barı ve Avrupa’nın en büyük parti kompleksi haline gelmiş, 7 farklı kat, 18 bar ve 2 bahçeye sahip. Instant Fogas’ın bölümleri; Instant Dans pisti ve bilardo salonu bulunan Ruin Bar . Unterwelt Rn’B kulübü bulunan yer. Liebling çatı katı bulunan daha sakin alan. Larm Budapeşte’nin en iyi DJ’lerinden bazılarının yer aldığı techno ve elektro partileri. Robot mağara gibi mekanda rock and roll. Frame Latin ritimleri. Fogas Elektro müzikler ve muhteşem bir bahçe.
- Mazel Tov: Daha modern ve şık bir ruin bar konseptiyle 2014 yılında açılmış, geniş avlusunda Ortadoğu mutfağı sunan bir restoran.
- Doboz: 2010 yılında açılmış, avludaki 320 yıllık olduğu söylenen bir ağaca sarılı devasa, kırmızı gözlü King Kong heykeli bulunuyor, Doboz “kutu” anlamına geliyor, ismine uygun olarak, avlunun ortasında devasa kırmızı bir kutu enstalasyonu da bulunuyor, 1000 metrekarelik devasa bir alana yayılmıştır ve şehrin en büyük açık hava dans pistlerinden birine sahip, daha şık giyimli, genç bir kitleye hitap ediyor.
- Kőleves Kert: eski bir binanın avlusunda bulunan, sade ve samimi bir ruin bar, Taş Çorbası Bahçesi anlamına gelen ismiyle aynı adı taşıyan restoranla bitişik. Bu sayede geleneksel Macar ve Yahudi mutfağından lezzetli yemekler de yiyebilirsiniz.
- Potkulcs : geniş, yemyeşil bir avlusuyla yıkık binaların arasında yer alan yerel halkın sıklıkla uğradığı bir yer.
- Nemdebar : Buda’da çok fazla ruin bar olmadığı için Buda sakinleri arasında kendine has bir hayran kitlesi edinmiş retro ve özgün mobilyalarla dolu bir mekan.
- Élesztő kézműves söröző klasik ruin bar kültürünü craft beer deneyimiyle birleştiren ruin bar, terk edilmiş bir endüstriyel alana -eski bir cam fabrikası yerine kurulmuş. Ruin barlar genellikle karmaşık alanlardır, burası da bar, kafe ve hatta sosyal etkinlik alanlarını (bisiklet tamir atölyesi gibi) bir araya getiren bir kompleksin parçası.
- Manyi Kulturális Műhely : 7. bölgedeki turist odaklı, ticarileşmiş mekanlardan farklı olarak,
alternatif ve topluluk odaklı özel bir yer, Buda tarafında bulunan, savaş öncesi, terk edilmiş bir binada yer alır. Dekorasyonu birbiriyle uyumsuz, bağışlanmış mobilyalardan oluşuyor. - EXTRA : Hem gündüz hem de gece vakit geçirmek için uygun, çok yönlü bir yer, gündüzleri brunch, kafe olarak akşamları gece klubü olarak hizmet veriyor, ayrıca diğer ruin barların aksine daha düzenli ve tasarım odaklı bir yer.
- UdvarROM :Macarca’da “Avlu Harabesi” anlamına gelir, diğer yerlere göre daha yerel, sakin ve sade bir atmosfere sahip bir ruin bardır. Mekanda langırt, bilardo ve masa tenisi gibi oyun masaları bulunuyor. Füge Udvar ruin bar ile bitişik, bu da bir gece dışarıda birden fazla mekanı keşfetmeyi yani pub-crawl yapmayı kolaylaştırır.
- Füge Udvar : Devasa ve labirent gibi yapı, 1200 metrekarelik bir alana yayılmış.. Birden fazla bar, farklı odalar ve katlar arasında kaybolabileceğiniz labirent benzeri bir yerleşim düzenine sahip. Mekanın merkezinde büyük bir incir ağacı Macarca fügefa bulunur. Bilardo, masa tenisi, langırt ve air hockey gibi çeşitli oyun makinelerinin bulunduğu geniş bir oyun salonuna sahip.
- Stifler Ház :Şehrin en büyük eğlence merkezlerinden biridir. 1300’den fazla oturma kapasitesi, dört farklı dans pisti ve beş bar bulunur. Füge Udvar ruin bar ile birleşmiştir. Bu, Budapeşte’deki en büyük eğlence komplekslerinden birisi.
- Dürer Kert: Başlangıçta daha çok müzik odaklı bir mekan olan Dürer Kert, açık hava alanı ve alternatif atmosferiyle ruin bar konseptine uyum sağlar.
- Szatyor Bár és Galéria : Buda tarafında daha sanatsal, bohem ve oturaklı bir ruin bar. Mekan, bir sanat merkezi işlevi görür. Efsanevi Hadik Kafe’nin hemen yanında, onun eski kiler bölümünde bulunur. İsmini, ünlü Macar yazar Karinthy Frigyes’in mekanın jüt kaplamasını gördüğünde “Burası bir alışveriş çantası gibi!” demesinden alıyormuş.
- The Grund : adını Macar edebiyatının ünlü çocuk romanı Pál Sokağı Çocukları‘ndaki (A Pál utcai fiúk) çocukların oyun alanı olan boş arsaya gönderme yapar. Bu nedenle mekan, oyun masaları, langırt, bilardo ve hatta çocuklara yönelik eğitim programları sunarak bu edebi mirası yaşatır. The Grund gündüz saatlerinde aile dostu bir kafe ve restoran, geceleri parti mekanına dönüşüyor.
- Red Ruin Bar : Komünist temalı afişler, pop-art şablonlar ve karikatürler kullanılmış. Komünist liderlerin grafitileri görülebilir. Kırmızı aydınlatmalı, dive bar tarzı bir mekan. Genellikle rock ve metal müzik çalıyorlar. Diğer ruin barlara göre daha küçük ve samimi.
- Rácskert : açık avlusu bulunan otantik, basit ve samimi bir ruin bar deneyimi sunan popüler bir mekan.
Ruin barlar neden kapanıyor ?
Budapeşte’deki “ruin barların” kapanması, birden fazla faktörün birleşimiyle açıklanabilecek karmaşık bir süreçtir. Orijinal harabe barların çoğu, popülerliklerinin artmasıyla birlikte, yerini ticari olarak daha kârlı işletmelere, özellikle de turist otellerine bırakmışlar.
Ruin barların kapanmasının temel nedenleri ;
1- Yasal Düzenlemeler ve Şikayetler: 2013’ten itibaren ruin barların artan popülaritesi, bölge sakinleri arasında gürültü, temizlik ve güvenlik sorunları nedeniyle rahatsızlığa yol açtı, 2018’de sakinlerin şikayetleri nedeniyle yerel yönetim, 2020’de barların çalışma saatlerine ve gürültü seviyelerine kısıtlamalar getirdi.
2- Kentsel dönüşüm Ruin barların bulunduğu 7. bölge Yahudi Mahallesi, komünizm döneminin ardından uzun süre ihmal edilmişti. Bu durum, terk edilmiş ve bakımsız binaların boş kalmasına ve düşük kira bedelleriyle kiralanabilmesine olanak sağlamıştı. Ancak, ruin barların artan popülaritesi bulundukları bölgenin değerini yükseltti. Bu durum, mülk sahiplerinin binaları otel veya lüks konut projeleri için satmasına yol açtı ve yatırımcıların yıkık dökük binaların bulunduğu arazileri satın alarak, yerine otel, modern konut ve lüks restoranlar inşa etmesine neden oldu yani bir bakıma ruin barlar istemeden kendi topuklarına sıkmış oldu. Durum böyle olunca bölgenin karakteri değişti ve eski, salaş mekanlar yerini daha ticari işletmelere bıraktı.
Ve ruin barların doğası gereği, bulundukları yerler genellikle geçicidir, Geçici Yapı sorunu da mülk sahipleri kira boşluğunu kapatacak daha iyi bir teklif aldıklarında, barın taşınması veya kapanmasına sebep oluyor.
Bu yüzden kapanan ruin barlara örnek verecek olursak ;
- Grandio jungle bar – adından da anlaşılacağı gibi bu ruin barın en belirgin özelliği yoğun bitki örtüsüne sahip olmasıydı, avlu ve iç mekanlar, adeta ormanı gibi bitkilerle donatılmıştı. Mekan, eski bir binanın avlusunda geçici olarak faaliyet gösteriyordu ve bölgedeki gayrimenkul projeleri nedeniyle faaliyetine son vermek zorunda kaldı.
- Kuplung – Debriyaj: Başlangıçta bir araba tamirhanesi olarak kullanılan mekan, araba temalı dekorasyonuyla otantik bir harabe bar atmosferine sahipti. Bulunduğu binanın yıkılarak yerine lüks konutlar inşa edilmesi kararı sebebiyle 2018’de kapandı.
- Mika Tivadar Kert : bahçeli bir harabe bar olarak biliniyordu, binanın yıkılarak yerine bir otel yapılması kararı sebebiyle 2024’te kapandı.
- Ellátó Kert kendine özgü Meksika temalı bir atmosfere sahip bir ruin bardı, bünyesinde bir taqueria – taco dükkanı bulunuyordu, kentsel dönüşüm nedeniyle kalıcı olarak kapatıldı.
- Corvintető Bir zamanlar şehrin en iyi yeraltı kulüplerinden biri olan, çatısında partiler düzenlenen bir mekandı. Bulunduğu tarihi binanın yenilenmesi ve bir otele dönüştürülmesi planları sebebiyle kapandı.
- Kertem özellikle yaz aylarında popüler olan, açık havada müzik ve eğlence sunan bir mekandı, kentsel dönüşüm projeleri nedeniyle kapandı.
3- Konsept Değişimi – Turizmin ticarileşmesi : Piyasaya ayak uydurmaya çalışan yeni açılan mekanlar, genellikle daha tasarım odaklı ve ticarileşmiş konseptlere yöneliyor. Anker’t veya Ellátó Kert’in sahip olduğu o derme çatma, kaotik ve otantik ruhu yakalamak zorlaşıyor. Başlangıçta alternatif sanatçılar ve yerel halk için bir buluşma noktası ve kültürel bir alan olan ruin barlar, zamanla uluslararası turistlerin yoğun ilgisini çekti. Bu durum, barların orijinal ruhunu kaybetmesine yol açtı. Szimpla Kert gibi bazı mekanlar, eski bohem atmosferlerinden uzaklaşarak daha çok “para kazanma makineleri” olarak görülmeye başlandı. Yeni açılan ve kendilerini “ruin bar” olarak tanıtan mekanlar, aslında yüksek ücretli iç mimarlar tarafından tasarlanan ve konsepti kopyalayan işletmeler haline geldi, turizmle birlikte özgünlüklerini kaybetti ve ticari mekanlara dönüştü.
4- Mülkiyet anlaşmazlıkları Bazı ruin barlar, binaların yasal durumuyla ilgili sorunlar nedeniyle kapandı.
- Tűzraktár : Eski bir laboratuvar enstrümanı fabrikasının dönüştürülmesiyle ortaya çıkan, 12.000 metrekarelik devasa bir kültürel alandı ama binanın kullanımıyla ilgili yasal sorunlar nedeniyle kapandı.
- Mumus mülkiyet anlaşmazlıkları ve ticari baskılar nedeniyle kapandı.
5- COVID-19 salgını COVID-19 salgını: Salgın, özellikle daha küçük ve finansal olarak zor durumda olan ruin barlar için bir kapanma sebebi oldu.
- Anker’t: 2011’de açılan Anker’t, geniş avlusuyla popüler bir mekandı ve minimalist bir tasarıma sahipti ve salgın sırasında kapanmak zorunda kaldı.
Özetle, ruin barların kapanması, turizmin getirdiği popülerlikle birlikte bölgenin değerinin artması, ardından gelen kentsel dönüşüm ve yerel yönetim baskıları gibi faktörlerin sonucuyla her geçen gün kapanma riskiyle karşı karşıyalar, sayıları azalıyor ve gerçek harabe bar kültürünü, yerini ticari kaygılarla hareket eden işletmeler alıyor. Böylece Budapeşte’nin kendine has, yıkık binalarda kurulan otantik ruin bar kültürü, altın çağını yaşadı ve ne yazık ki geriliyor.
Melis 