1 Mart
Честита Баба Марта!
Çestita Baba Marta!
Baba Marta ( Türkçe karşılığı Mart Nine)
Bizdeki Hıdırellez e benzetebilirsiniz
Martenitsa, Mart ayı için Bulgarca sözcükten türetilmiş, halk efsanesi olan Büyükanne Marta ya da Baba Marta adlı öfkeli yaşlı bir kadının çok hızlı değişen ruh hali, değişken Mart havasına benzetiliyor, bir gün güneşli, diğer gün soğuk ve bulutlu.
Baba Marta gülümserken hava güneşli ve ılıktır ama Baba sinirlendiğinde soğuk daha uzun süre kalır ve hatta kar yağabilir.
Martenitsa takan Bulgarlar, Baba Marta’dan merhamet dileyip. Kışı daha hızlı geçirip baharı getireceğini, yeni tarım mevsiminin sağlıklı ve bol geçmesini umarlar.
Her 1 Mart’ta Bulgarlar Martenitsi’yi değiş tokuş eder ve bunları bir düğümle birbirlerinin bileğine bağlar ve kendilerine “Happy grandma Marta”(“Mutlu büyükanne Marta”) dilerler. Bu, birine iyi şanslar, sağlık ve doğurganlık dilemenin eşsiz bir yoludur.
Martenitsa her zaman hediye olarak verilir. Bu yüzden kendinize satın almayın ve birinin size hediye etmesini bekleyin.
1 Mart’ta havanın nasıl olduğuna bağlı olarak, yıl boyunca şansımızı değerlendiriyoruz. Hava güneşli ve ılıksa şans bizim tarafımızda olur; hava soğuk ve karanlıksa, şanssızlıklara hazır olun.
Bir Mart Bulgarların yortu takviminde en sevilen günlerden biri.
Marteniçkalar Marta Nine`ye saygının bir ifadesi, bu kadim pagan imajı, günümüze kadar korunmuş ve taşınmış.Geleneksel inançlarda marteniçka, dişiliğin bir simgesi olarak kabul ediliyor hem ruh hali değişikliklerinden dolayı, hem de şimdiye kadar derin kış uykusuna dalan doğaya hayat verme gücünden dolayı.
1 Mart aynı zamanda ölümden hayata, kısırlıktan doğurganlığa ve berekete giden bir yol olarak anlam taşıyor.
Baba Marta, yeni başlayan tarım yılının bereketli ve verimli olması için iyi dilekleri kabul ediyor.
Eskilere dayanan Bulgaristana has bu geleneğin, Doğu Trakya, Yunanistan ve kimi Balkan halkları da martın gelişini böyle kutluyor.
Balkan ve Trakya halkı, baharın gelişini kırmızı ve beyaz yünlerden yapılan marteniçka bilekliklerle kutluyor.Her yıl Şubat ayının sonunda leyleklerin göç için yola çıktığı biliniyor. Leyleklerin göç için yola çıkması baharın gelişinin bi göstergesi kabul ediliyor.Martenitsalar kırlangıç veya leylek görünce çıkarılıp meyve ya da çiçek veren ağaca bağlanır.
Bu gelenek 2017’de Bulgaristan, Romanya, Kuzey Makedonya ve Moldova’nın ortak adaylığıyla UNESCO’nun Somut Olmayan Kültürel Miras listesine dahil eklendi.
Geleneklere göre, marteniçkalar genelde yaşlı kadınlar tarafından yapılıyor, ama evlenme çağındaki kızlar, marteniçkaları sevgilerine hediyesi olarak da hazırlarmış. Marteniçkalar, sadece insanlara değil, aynı zamanda hayvanlara da takılıyor yıl boyunca sağlıklı ve doğurgan olsunlar diye.
Bazen bükülmüş ipliğin iki ucuna iplik veya yünden yapılan erkek ve kadın figürleri takılıyor. Bu figürler Pijo ve Penda olarak biliniyor
Pijo ve Penda Efsanesi
Pijo ile Penda çok eskiden ülkemizin topraklarında yaşamışlar. Pijo, yakışıklı, zeki , mütevazi, çalışkan köyün en yakışıklı genciymiş. Pijo, sürekli birine yardım ediyor, köyü dolaşıyormuş.
Penda, yörenin en güzel kızı aynı zamanda iyi kalpli ve dürüstmüş. Saçları siyah, o zamana kadar rastlanmayan bembeyaz teni varmış. Pijo, güzel Penda’ya ilk görüşte aşık olmuş.Penda ile evlenmek istemiş. Penda da Pijo’yu hayat arkadaşı olarak seçmiş. Böylece, iki genç, birkaç köyün halkını davet edip düğün yapmışlar; insanlar çiftin aşk ve sevgisine hayran kalmış, bu olayı ölümsüzleştirmek için bir tane kırmızı erkek ve bir tane beyaz bayan figürleri yapmışlar.
Günümüzde de Pijo ile Penda, her yıl martenitsalar aracılığıyla bizi izler ve aşk duygusunun insanı yüceltip ölümsüzleştirdiğini bize hatırlatırlar.
Pijo ile Penda’nın aşkı, başlangıcın ve baharda yeniden doğan tabiatın sembolü olmuş.
Beyaz renk uzun ömrü, kırmızı renk ise sağlık ve gücü temsil eder.
Arkadaşlarınızın ve ailenizin size güzel dileklerini bileklik hediye ederek ilettikleri bir gelenek düşünün, aşırı hoşunuza gitmedi mi ?Sizde 1 Martta marteniçkalarla güzel temennilerde bulunup baharın gelişini kutlayabilirsiniz .
Happy Marta day !
Melis 