Sofia

Time is in us and we are in time. It changes us and we change it.
Vasil Levski

Türk olmayacağım ve eskisi gibi olmayacağım Sevgili ailem için de aynısını istiyorum.

Kendini 500 yıllık Osmanlı imparatorluğu hakimiyetinden kurtuluşuna adayan Vasil Levski, Bulgarların kahramanı olarak geçiyor. Özgürlük Havarisi de deniliyor.Bulgar devrimci Georgi Rakovski’nin fikirlerinin etkisiyle, dini faaliyetten vazgeçerek, ülkenin kutruluş mücadelesine katıldı. Vasil Levski ve Georgi Rakovski’nin adını pek çok caddede görebilirsiniz . Bir çok caddenin adı Osmanlı Imparatorluğunun egemenliğinden kurtulmalarını sağlayan devrimcilerinin adı olması sizi şaşırtmasın.

Özgürlük Havarisi 1870 yılı sonuna kadar gizli devrim komiteleri ağı oluşturmayı başardı. Bu komiteleri, kendi tüzüğü ve programına, sıkı disiplin yönetmeliğine sahip İç Devrim Örgütü’nde birleştirdi. Vasil Levski örgütün Tüzüğü’nde şu görüşe de yere vermişti : “Genel bir devrim yoluyla şimdiki zorba ve tiranlık sisteminde köklü değişiklikler yapılmalı ve bu sistem yerine demokratik cumhuriyet kurulmalıdır.”

Mustafa Kemal Atatürk nasıl Türk milletinin kahramanıysa Vasil Levski de Bulgar halkının kahramanı gibi geliyor gözüme bu subjektif bir tarih yorumu tabi.

Vasil Levski, Uyanış Dönemi’nde ayrı ayrı kuşaklardan siyasi eylemcilerin yapmak istediklerini, gerçekleştirmeyi başardı. Bulgar ulusal devrimini hazırladı. Gelecekte kurulacak özgür Bulgaristan’a ilişkin fikirleri de yücedir. Vasil Levski, geleceğin özgür Bulgaristan’ında hırıstiyan veya müslüman, Bulgar, Türk, Sırp, Rum, Ermeni veya Yahudi olduklarına bakılmaksızın, bütün dini ve etnik topluluklara eşit haklar ve adalet sağlayacak bir siyasi sistemin kurulmasını; gelecekte kurulacak özgür Bulgaristan’da “temiz ve kutsal” bir cumhuriyetin hakim olmasını istiyordu. O’ndan önce bu fikirleri hiçbir eylemci böylesine net ve ardıcıl şekilde ortaya koymamıştı. Vasil Levski 19’uncu yüzyılın ortalarında ve üçüncü çeyreğinde kendi özverili faaliyetiyle çok sayıda yandaş kazanan yüce bir eylemcidir. Bunun için, Özgürlük Havarisi büyük’tür, yüce’dir; her yeni kuşak, kendi kişiliğini onun kişiliğiyle kıyaslamalı; çağcıl politikacı, gerekli niteliklere sahip olmak için, Vasil Levski’nin kişiliğini yakından tanımalıdır.

Levski de Atatürk gibi bir lakap , Osmanlıyla savaşırken büyük bir çukurdan aslan gibi atlıyor , Levski aslan anlamına geliyor.

Levskinin biyografisini anlatan bir film bile var ama Imdb si 3.9/10 .

Vasil Levski beni etkileyen biri olduğu için fark etmeden bu kadar yer vermiş oldum.

Benim sürekli buluşma noktası olarak kullandığım Sofia Universitesi metro çıkışı Mc Donalds önü. Yağmurlu ve karlı havalar için ideal buluşma noktası.

Şehir merkezinde görülebilecek her yer yürüme mesafesinde.
Sofya’da 1.3 milyon insan yaşıyor.
Sofia da tap water ( musluk suyu) içilebilir , Bursa gibi dağı olduğu için suyunun dağdan gelme ihtimali yüksek.
Sofya da geceleri otobüs çalışmıyor , Varşova da bu rahatlığa alışınca zor geliyor.
Pazar geceleri Bulgar halkı dışarı çıkmazmış mekanlar kapalı olduğundan bunu gözlemleyemedim.
Ben Druzhba da yaşıyorum ve Druzhba arkadaşlık demek.
Market alışverişi için herkes Kaufland ‘ı tercih ediyor kalitesine göre en uygunu o ve çok çeşit var.

Şimdi Sofia da görmeniz gereken bir kaç yere değineceğim

Sofia University

Üniversite binasını yapan iki tüccar kardeşin ülkelerine yararlı olabilmek adına yapmışlar heykellerini binanın önünde görebilirsiniz.
Üniversite Bulgaristan’ın en eski önemli üniversitesi.

Alexander Nevsky Katedrali

Sofia ‘nın en güzeli,
Bulgaristan simgesi olan yapı.
Yapımında 20.000 kişi çalışmış, 30 yılda tamamlanmış
Dünyadaki en büyük outdoors kiliselerinden biri.
Ivo ile bu kilisenin içine girip 2 tane mum alıp dilek tuttuk ve kilisenin içinde fotoğraf çekmek parayla ama ücretsiz girebiliyorsunuz ben bir tane çekmiştim fark ettiklerinde anlamamazlıktan geldim çünkü fotoğraf çekmek 10 Leva (48 – 49 türk lirası yapıyor ki para verdikten sonra istediğin fotoğrafı çek mantığı tarihi bir yapı üstünden bu şekilde para kazanılması hoş değildi ) ücretindeydi.
1877 -1878 yılında Osmanlı Rus savaşında ölen Rus askerleri anısına yapılmış.
Aynı anda 10.000 kişi ibadet edebilir.
Antika pazarı, Alexander Nevsky’ e çok yakın olan bu yerde genellikle yaşlı insanların Hristiyanlıkla alakalı ya da handmade yaptıkları süslemeleri sattıklarını görebilirsiniz.

Bu heykelin üzücü bir geçmişi var ve baktığınızda derin bir üzüntü duymanıza neden oluyor . Bu heykelin çıkış noktası **Battle of Kleidion**.

1000 sene önce Bulgaristan ve Bizans arasında olan savaş sonucu Bulgarlar büyük bir savaş kaybediyor , Bizans imparatoru tüm askerlerin gözlerinin bıçakla oyulmasını emrediyor. Her 100 kör kişi için eşlik edecek 1 kişi bırakıyorlar böylece onlara rehberlik edebilir . Askerler krallarına döndüğünde kral geçirdiği şok yüzünden bir kaç gün sonra ölüyor. Bir hükümdarın insanlarını o halde görmesinin utancı ve dahası o askerlerin yaşadığı acıyı düşünemiyorum. Bu arada Bulgaristan ve Bizans arasında çokça savaş olmuş.

Ve kocaman buz mavisi gözlere sahip bir heykel var , bir heykelin gözleri niye böyle renkli olur bilmiyorum ama gece ışık saçıyormuş. Bir önceki hikayede söylediğim şoktan ölen kral olması muhtemel çünkü halkı körken onun gözleri buz mavisi parlıyor ve tam halkının karşısında kalıyor heykeli. **Bizim heykel kültürümüzden sonra benim için fazlasıyla etkileyiciydi.**

Nenkoyla bu heykeller hakkında konuşuyorduk ve bana neden bu kadar büyük kayıpların heykelini yapıyoruz , insanlar genelde başarılarının heykelini yapar ve bizim de bir çok zaferimiz var dedi ama şu an farklı kültürden gelen biri olarak bu heykelleri görmesem onların bu büyük kayıplarından ve bu tarihsel olaydan haberim olmayacaktı , heykeller sadece iyi şeyleri ve zaferleri yansıtmaz hissedilen derin duygunun ifade ediliş tarzlarından biridir insanlara geçmişte olan önemli olayların günümüzdeki hatırlatıcısıdır.

Ateşi hiç sönmeyen bu anıt var ismi **Meçhul Asker Anıtı**, yazı da **Bulgaristan’ım, onlar senin uğruna can feda ettiler’** yazıyor.Osmanlı işgali sırasında düşmüş Bulgar askerlerinin anısına dikilmiş bu anıt. Osmanlının hakimiyetine girerken ve girdiği süreç sonrası tarihini iyi bilmek gerekiyor. Hala Osmanlı imparatorluğu ve Türkiye Cumhuriyetinin aynı şey olduğunu sanıp ırkçı davranan insanlar görebilirsiniz.

Lahidin içinde Bulgaristan’ın dört bir yanından kutsal toprağın bulunduğu 15 kovan ve farklı tarihsel yerlerden meçhul askerlerin naaşı yer alıyor. Anıt böylece bütün Bulgar askerlerinin şerefi, yurtseverliği ve fedakarlığının bir sembolüne dönüşüyor. Şimdiki nesillerle geçmiş kuşaklar arasındaki bağı simgeleyen anıtın heykel kompozisyonuna eski anıttan kalmış arslan da dahil edilmiştir. Zamanla Meçhul Asker Anıtı Bulgar devletinin kutsal bir sembolüne dönüşmüştür.’

Sv. Sv. Cyril and Methodius National Library

Bulgaristanın milli kütüphanesi.
Ülkenin en büyük kütüphanesi
Bulgaristan’ın Kurtuluşundan sonraki en eski kültür enstitüsü.
Cyril (doğum yeri Konstantin, 826-869) ve Methodius (815-885) iki kardeş ve Bizans Hıristiyan ilahiyatçı ve misyonerleri.
İncil’i Eski Kilise Slavcası (veya Eski Bulgarca) olarak bilinen dile çevirip ve Kiril biçiminde hala modern Rusça alfabesi olarak kullanılan Slav alfabesi Glagolitik alfabeyi icat etmişler.

Russian Church Sveti Nikolay Mirlikiiski –Church of St Nicholas the Miracle-Maker

Russian Church ün önündeki bu parka **Pushkin Park** diyorlar.

Tsar Osvoboditel Bulvarı üzerinde yer alan Rus Ortodoks kilisesidir.
Kilise, Bulgaristan’ın Rusya tarafından Osmanlı İmparatorluğu’ndan kurtarılmasından sonra 1882’de yıkılan Saray Camii’nin yerine inşa edildi.
İnşaat, yakınlardaki Alexander Nevsky Katedrali’ni inşa eden mimar A.Smirnov tarafından planlandı.
Bu kilise dilekleri gerçekleştirme gücüyle ünlü.

Çoğu caddenin isminin ve yapılan yapının Osmanlı egemenliğinden kurtulmalarıyla bağlantılı olduğunu görmüş oldunuz.

National Art Gallery

**Royal Garden** olarak geçen bir bahçesi ve bu bahçede 2 tepesi var arası boşluk olduğu için slang olarak ‘tits’ diyorlar.

Ivan Vazov Ulusal Tiyatrosu

Sofia daki en güzel yapılardan bir tanesi.
Şehrin en eski parkı City Gardenda.
Ülkenin en büyük en eski tiyatro binası.
Ülkenin en ünlü tiyatrocuları burada sanatlarını sergilemekte.
Bulgaristan da garip bir şekilde iyi bir tiyatro kültürü var şehir merkezinde bir çok tiyatro görebilirsiniz.
Büyük bir parkı var City Garden diye geçiyor, güzel hava da insanların burada biralarını içtiğini görebilirsiniz.

Rakovski Caddesi ( Rakovska )

Genellikle eski adıyla Rakovska olarak anılan Georgi Rakovski Caddesi.
Bulgaristan’ın başkenti Sofya’da şehrin orta kesiminde yer alan önemli bir cadde.
Adını ünlü Bulgar devrimci Georgi Sava Rakovski’den almıştır.
Sofya da ki pek çok tiyatro bu cadde üstünde yer alır.
The Bulgarian Broadway olarakta geçiyor çünkü üzerinde Ulusal Opera ve Balesi’nin yanı sıra Sofya’da bulunan çok sayıda tiyatro var.

St George Rotunda

Bu kilisenin etrafından hep geçmeme rağmen parlamento binasıyla çevrili olduğundan Ivo’yla keşfedebilmiştim.
Bulgaristanın en eski yapısı
Romalılardan kalmış
Kilise tarihte “Roma Rotundası” olarak geçiyor.
Rotunda = yuvarlak, kubbeli yapı

Yapının cami olarak kullanıldığı Osmanlı döneminde boyanmış olan bu freskler ancak 20. yüzyılda ortaya çıkarılmış ve restore edilmiştir.
Bulgar Ortodoks Kilisesi’ne ait en eski yapı Sofyadaki.

Ministry of Education and Science of the Republic of Bulgaria

Rotundayı saran parlamento binasının giriş kısmında 2 asker sürekli

Sveta Nedelya – St. Kyriaki Cathedral Church

Doğu Ortodoks kilisesi
Sveta Nedelya, çağlar boyunca yıkıma uğramış ve birçok kez yeniden inşa edilmiş bir ortaçağ kilisesi
Alexander Nevsky nin küçüğü benim gözümde
Vitosha caddesi girişinde, şehrin merkezinde kalıyor bir yanında Serdica Saint Sofia anıtı bir yanında Sofia Hotel Balkan.

Sveta Petka Kilisesi

Serdica

Saint Sofia Monument

24 metre yüksekliğindeki bronz heykel aynı noktada bulunan Vladimir Ilich Lenin heykelinin yerini aldı o sırada meydanın adı da Lenin idi.
St. Sofia şehrin koruyucusu olduğu için şehrin sembolüdür. Sofya, Yunancada “bilgelik” anlamına geliyor – bu yüzden sol elinde bir bilgelik sembolü olan bir baykuş tutuyor. Sağ elinde bir defne çelengi tutuyor – Yunanlılar ve Romalılar için barış, başarı, itibar vb. anlamına gelen güçlü bir sembol.
2000 yılında heykel konuldu.

Banyabaşı Camii

Mimar Sinan’ın eseri
Sofya’da ibadete açık tek camii.

Regional History Museum

Ivoyla girdiğimiz , benim Bulgaristan da girdiğim ilk müze
Coronadan dolayı maske takıyorsunuz
Kişi başı giriş 10 leva

Sofia Public Mineral Baths (Tsentralna Banya)

Yerliler her gün park alanında bulunan musluklardan ılık maden suyu toplamak için sıraya giriyor.
Suları şişelere doldurup içiyorlar.
Bahçede oturup atmosferin tadını çıkarabileceğiniz bazı banklar var.

Sofia Court House

Vitosha Boulevard

Sofia’nın en ünlü caddesi
Bulvar birçok mağaza, restoran ve bar var, yürüyüp bir şeyler yiyip içebilirsiniz.
Mc donalds, Starbucks, Costa Coffee var
Hiç anlam veremediğimiz olay Pandoranın hep dolu olması.
Denildiği kadar pahalı değil bana sorarsanız.
Vitoshanın bir sonu Serdica metro durağına burda Sveta Nedelya Cathedral i göreceksiniz bu kilise bana hep Alexander Nevsky nin çocuguymuş gibi gelir bir sonu National Palace Culture ( Ulusal Kültür Sarayı) na çıkar .
Bir taksim değil en ünlü caddeleri taksimin dörtte biri anca eder.
Araba trafiğine kapalı.
Insanlar burayı Vitosha dağıyla karıştırmamak için Vitoshka diyor.
Vitosha dağı manzarasını Vitosha caddesinden görebildiğiniz için buraya Vitosha denilmiş.